Mag elke garage aan een elektrische auto werken?

Niet iedere monteur mag zomaar werkzaamheden uitvoeren aan of in de gevarenzone van het hoogvoltsysteem van een elektrische auto. Daarvoor moet hij schriftelijk zijn aangewezen door zijn werkgever. Welke aanwijzing nodig is, hangt af van het soort werk en van de vraag of daarbij risico bestaat om in die gevarenzone te komen.

Dat klinkt strenger dan het in de praktijk voelt. Veel garages hebben het gewoon geregeld. Maar het verklaart wel waarom uw vertrouwde werkplaats om de hoek soms zegt dat ze uw EV niet kunnen aannemen, terwijl ze uw vorige auto jarenlang onderhielden.

In dit artikel leest u welke regels er gelden, wat een monteur wel en niet mag, en welke vragen u stelt voordat u uw auto achterlaat.

De norm waar het om draait: NEN 9140

Sinds 2014 kent de autobranche een eigen norm voor veilig werken aan elektrische en hybride voertuigen: NEN 9140. Die is in juni 2024 herzien, waarbij ook elektrische werktuigen zoals graafmachines en tractoren eronder zijn gebracht. BOVAG zat in de werkgroep die de norm opstelde.

Belangrijk om te begrijpen: NEN 9140 is zelf geen wet. Werkgevers hebben op grond van de Arbowet wel een zorgplicht voor veilig werken. De norm biedt daarvoor een gangbare werkwijze, specifiek gemaakt voor elektrische voertuigen, en helpt bedrijven hun werkprocessen zo in te richten dat ze aan die zorgplicht voldoen.

De reden is simpel. Waar een benzineauto met twaalf volt werkt, bevat een elektrische auto systemen met spanningen van vele honderden volts. Bij een fout kan stroom door het lichaam gaan of een vlamboog ontstaan. Daarom gelden bij werkzaamheden aan of rond het tractiesysteem extra veiligheidsmaatregelen.

Drie rollen, drie bevoegdheden

De norm onderscheidt drie niveaus. Een monteur moet daarvoor schriftelijk worden aangewezen door de werkverantwoordelijke, en die aanwijsplicht geldt ook voor uitzendkrachten en stagiairs.

Welke aanwijzing nodig is, hangt dus af van de werkzaamheden en van de vraag of daarbij risico bestaat om in de gevarenzone van het hoogvoltsysteem te komen. Voor het vaststellen van spanningsloosheid is een ev-VP nodig; een garage die alleen VOP'ers heeft, is daarvoor afhankelijk van iemand anders.

Wat betekent dat voor gewone klussen?

Niet elke handeling raakt het hoogvoltsysteem. Een ruitenwisser vervangen of het interieur reinigen valt er niet onder. Bij werkzaamheden op of rond de onderzijde van de auto moet worden beoordeeld of de monteur in de gevarenzone van het hoogvoltsysteem kan komen. In dat geval gelden aanvullende veiligheidsprocedures.

Bij een elektrische auto zit het accupakket vrijwel altijd in de bodem van de auto, precies waar een monteur bij hefwerk en onderhoud in de buurt komt. Daarom worden ook op het oog onschuldige klussen onder de norm gebracht.

De werkplaats zelf moet er ook op ingericht zijn: een afgebakende gevarenzone, isolerend gereedschap, persoonlijke beschermingsmiddelen en een procedure voor het opslaan van beschadigde accu's.

Vier vragen die u stelt voordat u uw auto afgeeft

U hoeft geen certificaten te controleren, maar deze vragen geven binnen een minuut duidelijkheid.

• "Heeft u iemand met een ev-VP-aanwijzing in dienst?" Voor werkzaamheden waarbij het hoogvoltsysteem spanningsloos moet worden gemaakt, is een ev-VP nodig. Voor andere werkzaamheden kan een andere aanwijzing voldoende zijn.
• "Werken jullie volgens NEN 9140?" Een garage die hiermee bezig is, kent de term direct. Een aarzelend antwoord zegt genoeg.
• "Wat doen jullie als er iets aan het accupakket blijkt te zijn?" Veel universele garages verwijzen dan naar een merkdealer of specialist. Dat is prima, maar u wilt het vooraf weten en niet als de auto al uit elkaar ligt.
• "Wordt het onderhoud uitgevoerd volgens de fabrieksvoorschriften?" Onderhoud bij een onafhankelijke garage kost u niet automatisch uw fabrieksgarantie. Wat telt, is dat het volgens de voorschriften van de fabrikant gebeurt en aantoonbaar goed is vastgelegd.

Waarom dit u als eigenaar raakt

Het lijkt een kwestie tussen werkgever en monteur, maar er zijn drie manieren waarop het u direct treft.

Uw garantie. Bij de meeste merken loopt de accugarantie acht jaar of 160.000 kilometer, met een ondergrens rond de 70 procent capaciteit. U mag daarvoor naar een onafhankelijke garage, mits het onderhoud volgens fabrieksvoorschrift gebeurt en netjes wordt vastgelegd. Ontbreekt die vastlegging, dan wordt een claim lastiger. Wat die garantie precies inhoudt, leest u bij wat SoH betekent.

Schade aan het accupakket. Een verkeerd geplaatste krik of hefbrugarm kan de accubehuizing beschadigen. Dat is een van de duurste reparaties die er zijn, en niet altijd zichtbaar op het moment zelf.

Vertrouwen bij verkoop. Een sluitende onderhoudshistorie bij een werkplaats die aantoonbaar geschikt is voor EV-onderhoud kan bij verkoop vertrouwen geven aan een koper. Zeker in combinatie met een recent SoH-rapport.

Kan een elektrische auto naar een universele garage?

Ja. Een elektrische auto hoeft niet standaard naar de merkdealer. Een universele garage kan onderhoud en reparaties uitvoeren, mits de werkplaats geschikt is voor het soort werkzaamheden en er veilig wordt gewerkt volgens de daarvoor geldende procedures.

Steeds meer universele garages richten zich hierop in, omdat het aandeel elektrische auto's in het wagenpark blijft groeien. Voor u betekent dat vaak een lager uurtarief dan bij de merkdealer, en bij specialisten ook meer ervaring met oudere modellen.

Waar u wel op let: laat vastleggen dat het onderhoud volgens fabrieksvoorschrift is uitgevoerd, zeker als uw auto nog binnen de garantietermijn valt.

Zo vindt u een geschikte werkplaats

Merkdealers hebben dit vrijwel altijd op orde, want de importeur eist het. Bij universele garages verschilt het sterk: sommige hebben fors geïnvesteerd in opleiding en gereedschap, andere hebben bewust besloten om geen EV's aan te nemen.

Een groeiende groep specialiseert zich juist wél in elektrische auto's, inclusief accudiagnose en SoH-metingen. Die zijn vaak goedkoper dan de merkdealer en hebben meer ervaring met oudere modellen.

Waar u op let bij het kiezen van een werkplaats staat in onderhoud aan een elektrische auto. Wilt u specifiek een accucheck laten doen, kijk dan bij accutest bij een autobedrijf.

Vraag bij een nieuwe werkplaats altijd naar hun ervaring met uw specifieke merk. De hoogvoltsystemen verschillen per fabrikant, en de fabrikantenrichtlijnen hebben in de herziene norm van 2024 juist een prominentere rol gekregen.

Kort samengevat

Uw garage kan aan uw elektrische auto werken als de juiste mensen zijn aangewezen en de werkplaats erop is ingericht. Dat hoeft geen merkdealer te zijn. Het is geen formaliteit maar een veiligheidskwestie, en het raakt uw garantie en de waarde van uw auto.

Eén vraag is genoeg om het te weten: heeft u iemand met een ev-VP-aanwijzing? Komt daar geen helder antwoord op, zoek dan een werkplaats die het wel geregeld heeft.

Veelgestelde vragen

Mag elke garage aan een elektrische auto werken?

Niet zonder meer. Voor werkzaamheden aan of in de gevarenzone van het hoogvoltsysteem moet een monteur schriftelijk zijn aangewezen door zijn werkgever. Welke aanwijzing nodig is, hangt af van het soort werk en van de vraag of er risico bestaat om in die gevarenzone te komen.

Wat is NEN 9140?

NEN 9140 is de branchenorm voor veilig werken aan elektrische en hybride voertuigen, die sinds 2014 bestaat en in juni 2024 is herzien. De norm is zelf geen wet, maar biedt een gangbare werkwijze waarmee werkgevers invulling geven aan hun zorgplicht uit de Arbowet.

Wat is het verschil tussen ev-VOP, ev-VP en ev-WV?

Een ev-VOP voert aangewezen werkzaamheden uit volgens vastgestelde procedures en fabrieksvoorschriften. Een ev-VP mag complexere werkzaamheden doen en stelt onder meer met metingen vast of het hoogvoltsysteem spanningsloos is. De ev-WV, meestal de werkplaatschef, bepaalt de werkwijze en risicoanalyse en is verantwoordelijk voor de organisatie van veilig werken.

Kan een elektrische auto naar een universele garage?

Ja. Een elektrische auto hoeft niet standaard naar de merkdealer. Een universele garage kan onderhoud en reparaties uitvoeren, mits de werkplaats geschikt is voor het soort werkzaamheden en er veilig wordt gewerkt volgens de geldende procedures.

Verlies ik mijn fabrieksgarantie bij een onafhankelijke garage?

Niet automatisch. Wat telt, is dat het onderhoud volgens de voorschriften van de fabrikant wordt uitgevoerd en aantoonbaar goed wordt vastgelegd. Ontbreekt die vastlegging, dan wordt een beroep op garantie in de praktijk lastiger.

Welke vraag stel ik aan een garage voordat ik mijn EV afgeef?

De meest bruikbare vraag is of zij iemand met een ev-VP-aanwijzing in dienst hebben, en of zij werken volgens NEN 9140. Een garage die hiermee bezig is, kent die termen direct. Vraag daarnaast wat zij doen als er iets aan het accupakket blijkt te zijn.

Waarom mag niet iedereen aan een EV werken?

Een elektrische auto bevat systemen met spanningen van vele honderden volts. Bij een fout kan stroom door het lichaam gaan of een vlamboog ontstaan. Daarom gelden bij werkzaamheden aan of rond het tractiesysteem extra veiligheidsmaatregelen en moeten medewerkers schriftelijk worden aangewezen.

Aan dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend. NEN 9140 wordt periodiek herzien en de precieze bevoegdheden hangen af van de werkzaamheden, de risicoanalyse en de voorschriften van de fabrikant.